28 Oι Ειδικοί σας απαντούν D T Greek Edition Η Οδοντιατρική διανύει µία θαυµάσια περίοδο Thimios Mitsiadis Πρόκειται για µία συνέντευξη µε το διακεκριµένο επιστήµονα καθηγητή Mitsiadis µε αντικείµενο την έρευνα για τα βλαστοκύτταρα από οδοντιατρική σκοπιά. Ερώτηση: Ποιοί παράγοντες καθορίζουν το σχηµατισµό της αδαµαντίνης; Απάντηση: Αυτή είναι πολύ περίπλοκη διαδικασία που καθορίζεται από το οδοντικό επιθήλιο σε πολύ πρώιµο στάδιο και διαφέρει από την αντίστοιχη διαδικασία του επιθήλιου του δέρµατος το οποίο καλύπτει το στόµα. Υπάρχει µία µεγάλη ποικιλία παραγόντων βιολογικής µεταγραφής εκ των οποίων ο ένας είναι ο Ptx2 που καθορίζει το σχηµατισµό του στοµατικού και οδοντικού επιθήλιου. Με βάση αυτό υπάρχουν και άλλοι αντίστοιχοι παράγοντες και µέχρι στιγµής γνωρίζουµε µόνο τον Tbx1 που συµµετέχει στο σχηµατισµό των αδαµαντινοβλαστών. Φυσικά υπάρχουν και άλλοι τέτοιοι παράγοντες που δε γνωρίζουµε µέχρι τώρα πολλά γι’ αυτούς και οι οποίοι ρυθµίζονται από κάποιους αυξητικούς παράγοντες. Αυτοί οι παράγοντες βιολογικής µεταγραφής εµφανίζονται σε ένα πολύ συγκεκριµένο χρονικό διάστηµα για το σχηµατισµό της αδαµαντίνης και αυτή είναι µία ιδιαίτερα περίπλοκη διαδικασία από την αρχή µέχρι τον τελικό σχηµατισµό. Ερώτηση: Ποιοί παράγοντες µπορεί να διακόψουν το σχηµατισµό της αδαµαντίνης; Απάντηση: Η αδαµαντίνη των δοντιών µπορεί να θιγεί-καταστραφεί από την αρχή γιατί υπάρχουν γενετικοί παράγοντες που διακόπτουν το σωστό σχηµατισµό της. Όµως υπάρχουν και επιγενετικοί παράγοντες που εµφανίζονται κατά τη διάρκεια µιας εγκυµοσύνης π.χ. και επιφέρουν υποβάθµιση της ποιότητας της αδαµαντίνης µε την ανάπτυξη δυσχρωµίας. Επίσης τώρα εξετάζουµε τις συνέπειες του φθορίου. Το φθόριο προστατεύει το δόντι αλλά µπορεί επίσης να οδηγήσει στην αποσύνθεσή του κατά τη διαδικασία σχηµατισµού της αδαµαντίνης. Υπάρχουν και άλλοι επιγενετικοί παράγοντες όπως η κατανάλωση οινοπνεύµατος που µπορεί να επιδράσουν στο σχηµατισµό της αδαµαντίνης των δοντιών. Ερώτηση: Η διάβρωση των δοντιών είναι ένα συνεχώς αυξανόµενο πρόβληµα που βέβαια συνδυάζεται µε την αύξηση της προσδοκώµενης ζωής των ανθρώπων. Εν τούτοις τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχουν και νεότεροι ασθενείς που επίσης επηρεάζονται σε αυξανόµενο βαθµό. Ποιά είναι η αιτία αυτής της εξέλιξης µε βάση τις δικές σας διαπιστώσεις; Απάντηση: Πράγµατι είναι γεγονός ότι η απώλεια της αδαµαντίνης ανιχνεύεται κυρίως σε ηλικιωµένα άτοµα και εδώ κατά την άποψή µου πρέπει να αξιολογηθούν δύο παράγοντες. Σήµερα γνωρίζουµε αρκετά για την πρόληψη αλλά στο παρελθόν πολλοί άνθρωποι δεν φρόντιζαν επαρκώς τα δόντια τους. Θεωρούσαν πιο σηµαντικές τις γενικότερες συστηµατικές παθήσεις και τις άλλες νόσους. Η επιστηµονική έρευνα και η φαρµακευτική αντιµετώπιση σ’ αυτές τις περιπτώσεις έχουν βελτιωθεί σηµαντικά αλλά µε την πάροδο του χρόνου διαπιστώσαµε ότι δεν έχουµε δώσει επαρκή προσοχή στα πολλά οδοντικά µας προβλήµατα. Μία άλλη πιθανή αιτία είναι η µετακίνηση πληθυσµών-µετανάστευση. Σήµερα έχουµε την τάση να ταξιδεύουµε περισσότερο και να ζούµε σε διάφορες χώρες. Π.χ. εγώ προσωπικά γεννήθηκα στην Ελλάδα αλλά σήµερα ζω στην Ισπανία µε την Ισπανίδα σύζυγό µου. Συνεπώς τα παιδιά µου διαθέτουν χαρακτηριστικά και των δύο αυτών εθνοτήτων και αυτό µπορεί να προκαλέσει µη φυσιολογικά φαινόµενα και επιδείνωση της κατάστασης της αδαµαντίνης. Ερώτηση: Με βάση αυτά τα νέα ευρήµατα ποιές καινοτόµες προοπτικές έχουν προκύψει; Απάντηση: Πράγµατι ζούµε σε εξαιρετικά ενδιαφέρουσες εποχές όσον αφορά τις διάφορες επιστήµες. Είναι προφανές ότι στο εγγύς µέλλον, δηλαδή σε 20-30 χρόνια περίπου, θα µπορούµε να δηµιουργήσουµε νέους ιστούς µε τη βοήθεια της Μικροβιολογίας και της Γενετικής. Ήδη γίνονται κλινικές µελέτες που εξετάζουν τη χρήση βλαστοκυττάρων του δοντιού για την ανάπλασηαναγέννηση του οστού της γνάθου. Αυτό σηµαίνει πως έχει γίνει ήδη πρόοδος σ’ αυτό το σηµείο. Απλά χρειαζόµαστε περισσότερα στοιχεία για τους τρόπους επίτευξης φυσικής προστασίας. Ερώτηση: Ποιά πρόοδος έχει γίνει στην έρευνα των βλαστοκυττάρων για το σχηµατισµό της αδαµαντίνης; Απάντηση: Πρόσφατα δηµιουργήσαµε έναν Ευρωπαϊκό επιστηµονικό φορέα µε ερευνητές που εργάζονται στα βλαστοκύτταρα στη Γερµανία, στη Φινλανδία, στην Ελβετία, στην Ιταλία και στη Γαλλία. Στόχος αυτού του φορέα είναι η αποµόνωση βλαστοκυττάρων από τα δόντια, το πρόσωπο και το κεφάλι και η χρήση τους στη δηµιουργία διαφόρων προϊόντων. Π.χ. µε τα βλαστοκύτταρα µπορούµε να παράγουµε φυσικά εµφυτεύµατα. Επίσης γίνονται δοκιµές και εξετάσεις στην Ιταλία για την αναδηµιουργία δοντιών αλλά κατά την άποψή µου, αυτό είναι πολύ πιο περίπλοκο για να υλοποιηθεί τώρα. Σ’ αυτό το στάδιο πρέπει να επικεντρωθούµε στη δηµιουργία ιστών σαν υποκατάστατο για βιολογικό υλικό που έχει υποστεί βλάβη ή καταστροφή όπως η οδοντίνη και οι οδοντικοί ιστοί. Aναδηµοσίευση από το DTI, German Edition No 4 Vol 7, 2009 Thimios Mitsiadis Είναι καθηγητής και επικεφαλής του Ινστιτούτου Βιολογίας του Στόµατος στο Πανεπιστήµιο της Ζυρίχης